Virus Hanta là gì? Có lây từ người sang người không?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Hanta là loại virus lây từ động vật sang người, có thể khiến con người tử vong. Hiện nay chưa có thuốc hoặc vaccine điều trị. Đến hiện tại đã ghi nhận 8 ca bệnh liên quan đến ổ dịch trên du thuyền MV Hondius. Trong đó có 3 ca đã tử vong. 

Virus hanta có nguy hiểm không?

Virus Hanta hay Hantavirus thuộc họ Hantaviridae tồn tại chủ yếu trong các loài gặm nhấm như chuột. Những động vật mang virus này thường không mang biểu hiện bệnh. Khác với nhiều loại virus lây chủ yếu qua đường hô hấp giữa người với người. Hantavirus thường lây gián tiếp từ môi trường bị nhiễm chất thải của chuột.

Điểm đặc biệt là virus có thể tồn tại trong bụi không khí tại những nơi kín như nhà kho, gác mái, kho chứa đồ hoặc khu vực ít được vệ sinh. Khi con người hít phải bụi chứa virus, nguy cơ nhiễm bệnh sẽ tăng lên. 

Theo WHO, virus hanta gây ra tình trạng bệnh và mức độ nguy hiểm khác nhau tùy theo từng khu vực địa lý. Tại châu Mỹ, virus này thường dẫn đến Hội chứng phổi do virus Hanta (HCPS). Tỷ lệ tử vong khi nhiễm virus này gây ra hội chứng HCPS dao động từ 35 – 50%. Tại châu Á và châu Âu, virus này thường gây ra bệnh sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Tình trạng này ảnh hưởng chủ yếu đến thận, mạch máu với tỉ lệ tử vong từ 1 – 15%.

Hantavirus lây như thế nào? Có lây từ người sang người không?

Nhiều người lo ngại virus hanta có thể lây mạnh giống các bệnh truyền nhiễm khác. Tuy nhiên, đường lây của hantavirus có đặc điểm riêng và chủ yếu liên quan đến môi trường nhiễm bẩn từ chuột. Hiểu đúng về cơ chế lây lan sẽ giúp giảm tâm lý hoang mang và biết cách phòng tránh phù hợp hơn.

Virus Hanta lây như thế nào?

Mầm bệnh của virus được đào thải qua đường nước tiểu, phân, nước bọt của chuột. Sau đó phát tán ra môi trường. Con người có thể nhiễm bệnh khi hít phải các hạt bụi chứa virus hoặc khi tiếp xúc với thực phẩm, nước uống bị nhiễm khuẩn. Mặt khác, virus hanta cũng có thể lây nhiễm sang người qua vết cắn, vết cào của các loài gặm nhấm mang virus nhưng điều này ít khi xảy ra. 

Nguy cơ lây nhiễm thường cao hơn ở những nơi có mật độ chuột lớn. Hoặc môi trường ẩm thấp, ít vệ sinh. Việc kiểm soát chuột trong không gian sống rất quan trọng để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với hantavirus.

Hantavirus có lây từ người sang người không?

Phần lớn các chủng hantavirus không dễ lây từ người sang người. Đa số ca bệnh được ghi nhận đều liên quan đến việc tiếp xúc với chuột hoặc môi trường nhiễm chất thải của chuột.

Tuy nhiên, một số chủng đặc biệt tại Nam Mỹ từng ghi nhận khả năng lây hạn chế giữa người với người qua tiếp xúc gần. Dù vậy, trường hợp này khá hiếm và không phổ biến như nhiều bệnh hô hấp khác. Hiện nay, nguy cơ chính vẫn là tiếp xúc với môi trường có chuột nhiễm virus. Và không phải lây lan cộng đồng diện rộng giữa người với người.

Virus Hanta có ở Việt Nam không?

Thông tin về hantavirus trên thế giới khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu virus hanta có ở Việt Nam không và nguy cơ thực tế ra sao. Do Việt Nam là quốc gia có khí hậu nhiệt đới và có nhiều chuột. Nên việc theo dõi nguy cơ liên quan đến hantavirus luôn được quan tâm.

Một số nghiên cứu từng ghi nhận sự tồn tại của kháng thể liên quan đến hantavirus trên động vật gặm nhấm tại Việt Nam. Tuy nhiên, số ca bệnh ở người được công bố không nhiều và chưa phổ biến như một số quốc gia khác.

Dù vậy, điều này không có nghĩa nguy cơ bằng không. Chuột vẫn là nguồn mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Nên việc chủ quan trong kiểm soát vệ sinh môi trường có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm. Những nơi như kho chứa đồ, chợ, khu vực cống rãnh, nhà bếp,…lâu ngày không được dọn dẹp thường là môi trường thuận lợi để chuột sinh sống và phát tán mầm bệnh.

Tiếp xúc với chuột trong nhà có bị lây hantavirus không?

Không phải mọi con chuột đều mang hantavirus. Nhưng việc tiếp xúc thường xuyên với chất thải hoặc xác chuột vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ xấu. 

Điều đáng lo là nhiều người có thói quen quét dọn khu vực có phân chuột bằng chổi khô. Hành động này dễ khiến bụi chứa virus phát tán vào không khí và bị hít phải. Khi xử lý khu vực có chuột, bạn nên đeo khẩu trang, găng tay và vệ sinh bằng dung dịch phù hợp. Không nên quét trực tiếp để hạn chế phát tán bụi.

Làm gì để phòng tránh virus Hanta hiệu quả?

Để hạn chế nguy cơ liên quan đến virus hanta, bạn cần giữ nhà cửa thông thoáng, dọn dẹp và không để thức ăn thừa. Bạn cũng cần bịt kín các khe hở quanh cửa, đường ống hoặc góc tường để ngăn chuột vào nhà.

Những khu vực ít sử dụng như gác mái hoặc nhà kho cần được dọn dẹp định kỳ. Điều này để tránh trở thành nơi trú ẩn của chuột. Ngoài ra, khi phát hiện dấu hiệu chuột, bạn nên áp dụng các biện pháp đuổi chuột ra khỏi nhà ngay. Thay vì để chuột sinh sản và tồn tại lâu dài trong không gian sống.

Việc kiểm soát chuột cũng là cách để giảm nguy cơ tiếp xúc với hantavirus. Khi số lượng chuột giảm, khả năng tiếp xúc với chất thải hoặc môi trường nhiễm bẩn cũng giảm theo. Hiện nay, nhiều gia đình kết hợp vệ sinh với xịt đuổi chuột để hạn chế chuột ẩn nấp trong nhà.

Virus Hanta là loại virus có liên quan đến chuột và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu nhiễm bệnh. Hiểu rõ hantavirus là gì, virus hanta lây như thế nào và cách phòng tránh sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình. Đặc biệt trong những khu vực có nhiều chuột.